RESMİ GAZETE TAM METİN

 

Ülkemizde ulaşılabilirliğin sağlanmasında yaşanan temel sorun gerekli mevzuat ve standartların bulunmasına rağmen sorumlu ve görevli kurum ve kuruluşlarca yeterli ve doğru uygulamanın yapılmamasıdır. Uygulamaların yeterli düzeyde ve doğru biçimde hayata geçirilmesi için ülke genelinde konunun sistematik ve planlı bir şekilde ele alınması gerekmektedir.

Geçen 8 yıllık sürede ülkenin özürlüler açısından ulaşılabilir olması için gerekli çalışmanın tamamlanmadığı, kurum ve kuruluşların ancak son birkaç yılda bu konunun önemini ve ciddiyetini fark ettikleri anlaşılmış ve değerlendirilmiştir.

2005 yılında yürürlüğe giren 5378 Sayılı Kanunun Geçici 3 üncü maddesinde idari para cezasını yer almaktadır.

İller bazında ulaşılabilirlik izleme ve denetleme komisyonları oluşturulacak ve içerisinde yerel bazda teknik kişilerin ve sivil toplum kuruluşlarının yer alması, ülke genelinde uygulamaların yerinde takibini güçlendirecek ve ulaşılabilirlik standartlarına uygun doğru uygulamaların yapılmasını sağlayabilecektir.

Diğer taraftan, 3194 Sayılı İmar Kanunu ve ilgili mevzuat kapsamında ulaşılabilirlik hükümlerine aykırı yapılan uygulamalara ilişkin 1997 yılından bu tarafa dava açılabilmesi mümkündür. 5378 Sayılı Kanundaki süre uzatılması özürlü kişilerin dava açmasını engellememektedir. Özürlülerin kişisel hakları konu ile ilgili uğradıkları maddi veya manevi zarar ile ilgili olarak dava açmaları yönünde engel oluşturmamaktadır.

 

Geçici Madde 2- Kamu kurum ve kuruluşlarına ait mevcut resmî yapılar, mevcut tüm yol, kaldırım, yaya geçidi, açık ve yeşil alanlar, spor alanları ve benzeri sosyal ve kültürel alt yapı alanları ile gerçek ve tüzel kişiler tarafından yapılmış ve umuma açık hizmet veren her türlü yapılar bu Kanunun yürürlüğe girdiği tarihten itibaren sekiz yıl içinde özürlülerin erişebilirliğine uygun duruma getirilir.
Geçici Madde 3- Büyükşehir belediyeleri ve belediyeler, şehir içinde kendilerince sunulan ya da denetimlerinde olan toplu taşıma hizmetlerinin özürlülerin erişilebilirliğine uygun olması için gereken tedbirleri alır. Mevcut özel ve kamu toplu taşıma araçları, bu Kanunun yürürlüğe girdiği tarihten itibaren  sekiz yıl   içinde özürlüler için erişilebilir duruma getirilir.

Bu Kanunun geçici 2 nci maddesi ile bu maddenin birinci fıkrasında belirtilen erişilebilirlik standartlarının uygulanmasının izlenmesi ve denetimi her ilde Aile ve Sosyal Politikalar, İçişleri, Çevre ve Şehircilik, Ulaştırma, Denizcilik ve Haberleşme Bakanlıkları ile özürlüler ile ilgili konfederasyonların temsilcilerinden oluşan komisyon tarafından yapılır. İhtiyaç halinde birden fazla komisyon kurulabilir. Denetim sonucunda ilgili belediye ve kamu kurum ve kuruluşları ile umuma açık hizmet veren her türlü yapıların ve açık alanların malikleri ile toplu taşıma araçlarının sahiplerine eksikleri tamamlaması için birinci fıkrada belirtilen sürenin bitiminden itibaren iki yılı geçmemek üzere ek süre verilebilir.

 

Sürenin bitiminden itibaren öngörülen yükümlülüklerini yerine getirmediği denetim komisyonlarınca tespit edilen umuma açık hizmet veren her türlü yapılar ve açık alanlar ile toplu taşıma araçlarının sahibi olan gerçek ve özel hukuk tüzel kişilerine Aile ve Sosyal Politikalar Bakanlığı tarafından her bir tespit için 1.000 Türk Lirasından 5.000 Türk Lirasına kadar idari para cezası uygulanır. Bu şekilde bir yıl içinde uygulanacak idari para cezasının tutarı 50.000 lirayı geçemez. Sürenin bitiminden itibaren öngörülen yükümlülüklerini yerine getirmediği denetim komisyonlarınca tespit edilen büyükşehir belediyeleri, belediyeler ve diğer kamu kurum ve kuruluşlarına Aile ve Sosyal Politikalar Bakanlığı tarafından her bir tespit için 5.000 Türk Lirasından 25.000 Türk Lirasına kadar idari para cezası uygulanır. Bu şekilde bir yıl içinde uygulanacak idari para cezasının tutarı 500.000 lirayı geçemez. Bu maddeye göre verilen idari para cezaları tebliğinden itibaren bir ay içerisinde ödenir. Genel bütçeye gelir kaydedilen idari para cezası tutarları dikkate alınarak erişilebilirlik konusundaki projelerde kullanılmak üzere Aile ve Sosyal Politikalar Bakanlığı bütçesinde ödenek öngörülür.

 
Bu maddenin uygulanmasına ilişkin usul ve esaslar; İçişleri, Maliye, Çevre ve Şehircilik, Ulaştırma, Denizcilik ve Haberleşme Bakanlıklarının ve özürlüler ile ilgili konfederasyonların görüşleri alınmak sureti ile Aile ve Sosyal Politikalar Bakanlığınca bir yıl içerisinde çıkarılacak yönetmelikle belirlenir.

 

Ulaşılabilirlik Kavramı

Toplum hayatına tam katılımda mekâna ulaşmak ve mekânı kullanabilmek büyük önem taşımaktadır. Herkes mekândan bağımsız ve eşit olarak faydalanma hakkına sahiptir. Ulaşılabilirlik; “yaşamın tüm alanlarındaki hak ve hizmetlere ulaşabilmek ve bunlardan yararlanabilmek” anlamına gelmektedir. Bu kapsamda, ulaşılabilirlik, iki temel erişimi içermektedir:

 

 

 

1.Fiziksel çevreye (mekâna ve burada sunulan hizmetlere) ulaşabilmek

2.Bilgi ve mesaja ulaşabilmek

Ulaşılabilirlik, temel bir insan hakkı olmasının yanında insanların sosyal, kültürel, sportif ve ekonomik faaliyetlere katılmalarını sağlar ki, esasen yapılı çevrenin amacı da budur. Yaşamda herkes eğitim görme, çalışma, sağlık olanaklarından faydalanma, sportif faaliyetlere katılma ve eğlenme konularında aynı hakka sahiptir. Toplanan vergiler yoluyla oluşturulan yapılar, yollar, ulaşım araçları ve kentsel donatıların sadece sağlıklı insanların ihtiyacına göre düzenlenmesi adil ve çağdaş bir yaklaşım olmayıp, söz konusu tesislerden engelli engelsiz herkesin yararlanabilmesi sağlanmalıdır.

Engellilerin ulaşabilirliğinden hareketle yapılacak fiziksel çevre düzenlemeleri yalnızca özürlülerin değil, aynı zamanda geçici olarak engeli olanlar, yaşlılar, hamileler, bebek arabalılar, çocuklar gibi hareket kısıtlılığına sahip bireyler olarak tanımlanan kişilerin de ulaşabilirliğine ve toplumsal hayata katılımlarına hizmet edecektir.

Engelli bireylerin hizmete ulaşmalarındaki sorunların çözümünde yapılması gereken, engellilerin hareket edebilirliklerinin artırılması ve fiziki çevre şartlarının engellilere uygun hale getirilmesidir.

Mevzuat

AnayasaTürkiye Cumhuriyeti Anayasasının 10 uncu maddesinde “Kadınlar ve erkekler eşit haklara sahiptir. Devlet, bu eşitliğin yaşama geçmesini sağlamakla yükümlüdür. Bu maksatla alınacak tedbirler eşitlik ilkesine aykırı olarak yorumlanamaz.” hükmü ve “Çocuklar, yaşlılar, özürlüler, harp ve vazife şehitlerinin dul ve yetimleri ile malûl ve gaziler için alınacak tedbirler eşitlik ilkesine aykırı sayılmaz.” hükmü ile özürlüler lehine alınacak tedbirlerin eşitlik ilkesine aykırı olmayacağı anayasal güvence altına alınmıştır.

 

Birleşmiş Milletler Engelli Hakları SözleşmesiBirleşmiş Milletler Engellilerin Haklarına İlişkin Sözleşme Bakanlar Kurulu’nun 27.5.2009 tarih ve 2009/15137 sayılı kararıyla da onaylanmış ve Türkiye’deki hukuki sistemin bir parçası haline gelmiştir. Sözleşme’nin 1 inci maddesinde Sözleşmenin amacı “engellilerin tüm insan hak ve temel özgürlüklerinden tam ve eşit şekilde yararlanmasını teşvik ve temin etmek ve insanlık onurlarına saygıyı güçlendirmek” olarak belirlenmiştir.

“Erişilebilirlik (ulaşılabilirlik)” başlıklı 9 uncu maddede; Taraf Devletlerce özürlülerin bağımsız yaşayabilmelerini ve yaşamın tüm alanlarına etkin katılımını sağlamak ve diğer bireylerle eşit koşullarda fiziki çevreye, ulaşıma, bilgi ve iletişim teknolojileri ve sistemleri dahil olacak şekilde bilgi ve iletişim olanaklarına, hem kırsal hem de kentsel alanlarda halka açık diğer tesislere ve hizmetlere erişimini sağlamak için uygun tedbirlerin alınmasını hüküm altına almakta ve bu tedbirlerin hangi alanlarda nasıl alınması gerektiğini açıklamaktadır.

 

3194 sayılı İmar Kanunu

 

572 sayılı Kanun Hükmünde Kararname ile 3194 sayılı İmar Kanununa aşağıdaki madde eklenmiştir. Ek Madde1; “Fiziksel çevrenin özürlüler için ulaşılabilir ve Yaşanabilir kılınması için, imar planları ile kentsel, sosyal, teknik altyapı alanlarında ve Yapılarda Türk Standartları Enstitüsü’nün ilgili standartlarına uyulması zorunludur
Planlı Alanlar Tip İmar Yönetmeliği

(02.09.1999 ve 13.07.2000 tarihli düzenlemeler

Yönetmelikte ilk kez tanımı da verilerek özürlü kavramından, ulaşılabilirlikten ve Türk Standartları Enstitüsü (TSE)’nün özürlülerle ilgili standartlarından bahsedilerek belediyelere özürlülerle ilgili mevzuat ve standartlara uyma, bunları uygulama ve diğer gerekli önlemleri alma yükümlülükleri getirilmiştir. Yönetmelik ile yapılarda, açık alanlarda (yol, otopark, park, yaya bölgesi, meydan ve kaldırımlarda), bunlar üzerindeki ulaşım ve haberleşme noktalarında ve peyzaj elemanlarında özürlülerin ulaşabilirliğinin sağlanması için TSE standartlarına uygun düzenleme yapılması koşulu getirilmiştir
Plansız Alanlar İmar Yönetmeliği

(02.09.1999 tarihli düzenleme

Bu Yönetmelikte de ulaşılabilirliğin sağlanması için TSE standartlarına uyulması yükümlülüğü getirilerek bazı ölçülerde ve ticari kullanımlara ilişkin maddelerde düzenlemeler yapılmıştır.
Plan Yapımına Ait Esaslara Dair Yönetmelik

(02.09.1999 tarihli düzenleme

 

“Planlarda özürlülerin kentsel kullanımlar, sosyal ve teknik altyapı alanlarında ulaşabilirliğini sağlayıcı tedbirlerin alınması amacıyla özürlülere yönelik her türlü mevzuat ve TSE standartları dikkate alınır” hükmü ile kentsel, sosyal ve teknik altyapı standardını belirleyen tabloya, sosyal tesis alanlarının “rehabilitasyon merkezleri”ni kapsaması hususu eklenmiştir.

 

Gecekondu Kanunu Uygulama Yönetmeliği

(02.09.1999 tarihli düzenleme

Özürlülerin ulaşabilirliğinin sağlanması için TSE standartlarına uyulması zorunluluğu getirilmiş, binaların çeşitli bölümlerindeki ölçülendirmelerde ve özelliklerde düzenlemeler yapılmıştır.

 

Otopark Yönetmeliği

(02.09.1999 tarihli düzenleme)

Otoparkların yapımında TSE standartlarına uyulması, umumi bina, bölge otoparkları ve genel otoparklarda,1’den az olmamak şartıyla park yerlerinin %5’inin özürlü işareti koyularak özürlülere ayrılması şartları getirilmiştir.
Sığınaklarla İlgili Ek Yönetmelik

(02.09.1999 tarihli düzenleme)

 

Sığınakların yapımında TSE standartlarına uyulması hükmü getirilmiştir.

Özürlülerle İlgili Mevzuat5378 sayılı Özürlüler ve Bazı Kanun ve Kanun Hükmünde Kararnamelerde Değişiklik Yapılması Hakkında Kanun

(01.07.2005 tarihli)

 

Kanunun 19 uncu maddesi ile 634 sayılı Kat Mülkiyeti Kanununun 42 nci maddesinin birinci fıkrasından sonra gelmek üzere şu madde eklenmiştir;

“Özürlülerin yaşamı için zorunluluk göstermesi hâlinde, proje tadili kat maliklerinin en geç üç ay içerisinde yapacağı toplantıda görüşülerek sayı ve arsa payı çoğunluğu ile karara bağlanır. Toplantının bu süre içerisinde yapılamaması ve ya tadilat talebinin çoğunlukla kabul edilmemesi durumunda; ilgili kat malikinin talebi üzerine bina güvenliğinin tehlikeye sokulmadığını bildirir komisyon raporuna istinaden ilgili mercilerden alınacak tasdikli proje değişikliği veya krokiye göre inşaat, onarım ve tesis yapılır. İlgili merciler, tasdikli proje değişikliği veya kroki taleplerini en geç altı ay içinde sonuçlandırır.

Komisyonun teşkili, çalışma usulü ile özürlünün kullanımından sonraki süreç ile ilgili usûl ve esaslar Çevre ve Şehircilik Bakanlığı ile Aile ve Sosyal Politikalar Bakanlığı Özürlü ve Yaşlı Hizmetleri Genel Müdürlüğü tarafından müştereken hazırlanacak yönetmelikle belirlenir.”

Geçici Madde 2- Kamu kurum ve kuruluşlarına ait mevcut resmî yapılar, mevcut tüm yol, kaldırım, yaya geçidi, açık ve yeşil alanlar, spor alanları ve benzeri sosyal ve kültürel alt yapı alanları ile gerçek ve tüzel kişiler tarafından yapılmış ve umuma açık hizmet veren her türlü yapılar bu Kanunun yürürlüğe girdiği tarihten itibaren sekiz yıl içinde özürlülerin erişebilirliğine uygun duruma getirilir.
Geçici Madde 3- Büyükşehir belediyeleri ve belediyeler, şehir içinde kendilerince sunulan ya da denetimlerinde olan toplu taşıma hizmetlerinin özürlülerin erişilebilirliğine uygun olması için gereken tedbirleri alır. Mevcut özel ve kamu toplu taşıma araçları, bu Kanunun yürürlüğe girdiği tarihten itibaren  sekiz yıl   içinde özürlüler için erişilebilir duruma getirilir.

Bu Kanunun geçici 2 inci maddesi ile bu maddenin birinci fıkrasında belirtilen erişilebilirlik standartlarının uygulanmasının izlenmesi ve denetimi her ilde Aile ve Sosyal Politikalar, İçişleri, Çevre ve Şehircilik, Ulaştırma, Denizcilik ve Haberleşme Bakanlıkları ile özürlüler ile ilgili konfederasyonların temsilcilerinden oluşan komisyon tarafından yapılır. İhtiyaç halinde birden fazla komisyon kurulabilir. Denetim sonucunda ilgili belediye ve kamu kurum ve kuruluşları ile umuma açık hizmet veren her türlü yapıların ve açık alanların malikleri ile toplu taşıma araçlarının sahiplerine eksikleri tamamlaması için birinci fıkrada belirtilen sürenin bitiminden itibaren iki yılı geçmemek üzere ek süre verilebilir.

 

Sürenin bitiminden itibaren öngörülen yükümlülüklerini yerine getirmediği denetim komisyonlarınca tespit edilen umuma açık hizmet veren her türlü yapılar ve açık alanlar ile toplu taşıma araçlarının sahibi olan gerçek ve özel hukuk tüzel kişilerine Aile ve Sosyal Politikalar Bakanlığı tarafından her bir tespit için bin Türk Lirasından beş bin Türk Lirasına kadar idari para cezası uygulanır. Bu şekilde bir yıl içinde uygulanacak idari para cezasının tutarı elli bin lirayı geçemez. Sürenin bitiminden itibaren öngörülen yükümlülüklerini yerine getirmediği denetim komisyonlarınca tespit edilen büyükşehir belediyeleri, belediyeler ve diğer kamu kurum ve kuruluşlarına Aile ve Sosyal Politikalar Bakanlığı tarafından her bir tespit için beş bin Türk Lirasından yirmi beş bin Türk Lirasına kadar idari para cezası uygulanır. Bu şekilde bir yıl içinde uygulanacak idari para cezasının tutarı beş yüz bin lirayı geçemez. Bu maddeye göre verilen idari para cezaları tebliğinden itibaren bir ay içerisinde ödenir. Genel bütçeye gelir kaydedilen idari para cezası tutarları dikkate alınarak erişilebilirlik konusundaki projelerde kullanılmak üzere Aile ve Sosyal Politikalar Bakanlığı bütçesinde ödenek öngörülür.

Bu maddenin uygulanmasına ilişkin usul ve esaslar; İçişleri, Maliye, Çevre ve Şehircilik, Ulaştırma, Denizcilik ve Haberleşme Bakanlıklarının ve özürlüler ile ilgili konfederasyonların görüşleri alınmak sureti ile Aile ve Sosyal Politikalar Bakanlığınca bir yıl içerisinde çıkarılacak yönetmelikle belirlenir.

 

 

Özürlülerle İlgili MevzuatYapılarda Özürlülerin Kullanımına Yönelik Proje Tadili Komisyonları Teşkili, Çalışma Usul ve Esasları Hakkında Yönetmelik

(22.04.2006 tarihli)

 

22.04.2006 tarihli Yönetmelik ile tadilat talebinde bulunan kat malikinin diğer kat malikleriyle yapacağı toplantıda talebinin reddedilmesi durumunda kurulacak olan komisyonla ilgilidir. Kat maliki, tadilat yapılacak olan binanın ruhsat işlemlerinin yapıldığı kuruluşa başvuru yaparak bir komisyon oluşturulmasını talep edebilir. Bu komisyonun söz konusu talebin gerekliliği ve bina güvenliği açısından bir değerlendirme yapmasının koşulları Yönetmelik kapsamında ele alınmalıdır.

 

2006/18 sayılı Başbakanlık Genelgesi

(12.07.2006 tarihli)

 

5378 sayılı Kanunun geçici 2 nci maddesinde, belirtilen uygulamaların gerçekleştirilmesi için tanınan 7 yıllık sürenin 07.07.2005 tarihinde başladığını hatırlatarak bu konudaki en büyük görevin yerel yönetimlere düştüğü belirtilmektedir. Genelgeye göre, bu düzenlemeler, hazırlanacak eylem planları doğrultusunda gerçekleştirilecektir. Eylem planları, kısa vadeli(2005-2007), orta vadeli (2008-2010) ve uzun vadeli (2011-2012) olarak belirlenecek, belediyeler bu düzenlemelerin Türk Standartları Enstitüsünün ilgili standartlarına uygun olmasına dikkat edecekler, satın alacakları, kiralayacakları veya denetimlerinde bulunan toplu taşıma araçlarının özürlülerin kullanımına uygun olmasını sağlayacaklardır.

 

Başbakanlık Talimatı

(12.08.2008 tarihli)

 

Yapılı çevredeki uygulamaların standartlara uygun olmadığına değinilerek yeni yapılaşma alanlarında veya yeniden düzenleme yapılan alanlarda kamu binalarının veya kamunun kullanımına tahsis edilmiş bulunan diğer yapılarda, mevzuata uygun şekilde düzenlemelerin yapılması için gereken önlemlerin alınması zorunluluğu talim atlandırılmıştır.

 

Yerel  Yönetimler Mevzuatı

 

5393 sayılı Belediye Kanunu

(03.07.2005 tarihli)

 

14üncü madde; “Belediye hizmetleri, vatandaşlara en yakın yerlerde ve en uygun yöntemlerle sunulur. Hizmet sunumunda özürlü, yaşlı, düşkün ve dar gelirlilerin durumuna uygun yöntemler uygulanır. ”hükmü belediyenin görev ve sorumlulukları arasında yer almaktadır.

Belediye başkanının görev ve yetkilerinin sıralandığı 38 inci maddede “n) Bütçede yoksul ve muhtaçlar için ayrılan ödeneği kullanmak, özürlülere yönelik hizmetleri yürütmek ve özürlüler merkezini oluşturmak.”hükmü bulunmaktadır.

 

 

Belediyenin giderlerinin belirlendiği 60ıncı maddede“i) Dar gelirli, yoksul, muhtaç ve kimsesizler ile özürlülere yapılacak sosyal hizmet ve yardımlar.” Hükmü bulunmaktadır.

5216 sayılı Büyükşehir Belediyesi Kanunu

(10.07.2004 tarihli)

 

 

Büyükşehir, ilçe ve ilk kademe belediyelerinin görev ve sorumluluklarının ele alındığı 7nci maddesinde; “yaşlılar, özürlüler, kadınlar, gençler ve çocuklara yönelik sosyal ve kültürel hizmetler sunmak” hükmü yer almaktadır.

 

Büyükşehir belediye başkanının görev ve yetkilerinin ele alındığı 18incimadde;“m) Bütçede yoksul ve muhtaçlar için ayrılan ödeneği kullanmak, özürlülerle ilgili faaliyetlere destek olmak üzere özürlü merkezleri oluşturmak.”.

 

Ek1inci madde; “Büyükşehir belediyelerinde özürlülerle ilgili bilgilendirme, bilinçlendirme, yönlendirme, danışmanlık, sosyal ve mesleki rehabilitasyon hizmetleri vermek üzere özürlü hizmet birimleri oluşturulur. Bu birimler, faaliyetlerini özürlülere hizmet amacıyla kurulmuş vakıf, dernek ve bunların üst kuruluşlarıyla işbirliği hâlinde sürdürürler. Özürlü hizmet birimlerinin kuruluş, görev, yetki, sorumluluk ve işleyişine ilişkin usûl ve esaslar Aile ve Sosyal Politikalar Bakanlığı Özürlü ve Yaşlı Sağlığı Genel Müdürlüğü’nün görüşü alınarak Çevre ve Şehircilik Bakanlığınca hazırlanacak yönetmelikle belirlenir.”

 

5302 sayılı İl Özel İdaresi Kanunu

(22.02.2005 tarihli)

 

Kanunun 6ncı maddesinde; “İl özel idaresi hizmetleri, vatandaşlara en yakın yerlerde ve en uygun yöntemlerle sunulur. Hizmet sunumunda özürlü, yaşlı, düşkün ve dar gelirlilerin durumuna uygun yöntemler uygulanır.”hükmü bulunmaktadır.

 

İl özel idarelerinin giderlerinin ele alındığı 43üncü maddede; “h) Yoksul, muhtaç ve kimsesizler ile özürlülere yapılacak sosyal hizmet ve yardımlar.” Hükmü bulunmaktadır.

 

Kamu Hizmetlerinin Sunumunda Uyulacak Usul ve Esaslara İlişkin Yönetmelik

(31.07.2009 tarihli)

 

Özürlülerle İlgili Tedbirler başlıklı 7nci maddede; “İdare, sunduğu kamu hizmetlerinin özürlüler tarafından kolayca erişilebilir olması için gerekli tedbirleri alır.” hükmü bulunmaktadır.

İÇİŞLERİ BAKANLIĞI, 10/09/2008 tarihinde yayımlanan Genelgede,

 

 

Özürlüler ile ilgili her tür düzenlemenin standartlara uygun olarak gecikmeksizin gerçekleştirilmesini eylem planları çerçevesinde yapılan düzenlemeler hakkında her yıl ocak ayı sonuna kadar bilgi verilmesi istenmiştir.

 

TurizmKültür ve Turizm Bakanlığı Temmuz 2012 GenelgeKültür ve Turizm Bakanı Ertuğrul Günay, ‘Engelsiz Turizm’ konulu bir genelge gönderdi. 81 il valiliğinin yanı sıra TÜRSAB, TÜROFED, TUROB gibi turizm sektörünün sivil toplum kuruluşlarına gönderilen genelgede engellilerin toplumsal hayatın tüm alanlarına eşit şartlarda katılması gerektiğinin altı çizildi. Yeni düzenleme ile Türkiye, hem yerli hem yabancı tüm turistlere ulaşabilecek bir hizmet potasına sahip olacak.

Akşam gazetesinde yer alan habere göre farklı insanlık durumları için evrensel boyutlarda tasarlanmış, ulaşılabilir yapılı bir çevrenin herkesin seyahat ve turizm özgürlüğüne katkı sağlayacağı vurgulanan genelgede, merkezi yönetimin yan ısıra yerel yönetimlere ve özel sektöre bu konuda önemli sorumluluklar düştüğü kaydedildi.

Genelgede, ilgili yasa gereğince 2012 yılı Temmuz ayına kadar kamu kurum ve kuruluşlarına ait yapılarda mevcut tüm yollar, yeşil alanlar ve benzeri sosyal tesislerin engellilerin ulaşımına uygun hale getirilmesi gerektiği hatırlatıldı.

 

SağlıkSağlık Bakanlığı Mevzuatı

Özürlü Kişilere Yönelik Sağlık Hizmetlerinin Sunumuna İlişkin 2010/79 sayılı Genelgemiz  ile aşağıdaki hususlar düzenlenmiştir.

 

3) Özürlülere yönelik sağlık hizmetlerinin verildiği sağlık kuruluşlarının iç ve dış mekânlarının mimari ve çevresel düzenlemelerine ilişkin olarak;

a) Düzenlemelerin TSE Standartlarına uygun olarak yapılması,

c) Asansör, tuvalet, lavabo, müracaat bankosu v.b. gibi ortak alanların her özür grubuna hitap edecek şekilde düzenlenmesi, tekerlekli sandalye transferini kolaylaştıracak ve tekerlekli sandalye manevrasına imkân verecek şekilde gerekli görülen alanların tutunma barlarıyla desteklenmesi suretiyle  düzenlemelerin yapılması,

4) Sağlık kuruluşlarında özürlülerin kullandıkları araçların rahat hareket edebilmesini sağlayacak iç ve dış mimari düzenlemeler yapılacaktır.

Genelge hükümlerinin etkin olarak icrası ve bu hükümlerin yerine getirilmesinin denetlenmesi amacıyla Bakanlık Makamının 24.02.2011 tarihli ve 7396 sayılı Onayı İle Özürlü Hizmetleri Komitesi kurulmuş ve Genelge hükümlerinin uygulanması bir takvime bağlanarak takip edilmektedir.

 

İlgili Standartlar

 

TSE Standartları
  • TS 9111: Özürlüler ve Hareket Kısıtlılığı Bulunan Kişiler İçin Binalarda Ulaşılabilirlik Gerekleri,
  • TS 12576: Şehir İçi Yollar-Özürlü ve Yaşlılar İçin Sokak, Cadde, Meydan ve Yollarda Yapısal Önlemlerin Tasarım Kuralları,
  • TS 12460: Şehir İçi Yollar-Raylı Taşıma Sistemleri Bölüm 5: Özürlü ve Yaşlılar İçin Tesislerde Tasarım Kuralları,
  • TS IS 23599: Görme Özürlü veya Az Görenler İçin Yardımcı Ürünler – Hissedilebilir Yürüme Yüzeyi İşaretleri,
  • TS 13536: TS ISO 23599’un Uygulamasına Yönelik Tamamlayıcı Standard

 

 

TSE Standartlarında Zemin Döşemesinin Islak yada Kuru Kaymamasına İlişkin Hususlar

TS 9111: Özürlüler ve Hareket Kısıtlılığı Bulunan Kişiler İçin Binalarda Ulaşılabilirlik Gerekleri Standardında Islak Yada Kuru Kaymazlık Konusu

 

 

  1. Sınıflandırma ve Özellikler

4.2. Temel ulaşılabilirlik konuları

Binalara girme, kullanma ve tahliye etme; içinde özürlülerin de bulunduğu kişiler, aileleri ve içinde gruplar için güvenli ve rahat olmalıdır. Bu şartların sağlanması için gerekli hususlar aşağıda verilmiştir;

– Kaymayı önleyici (ıslak/kuru), sürtünme katsayısı yüksek malzeme ile döşenmiş yürüyüş yüzeyleri,

– Islanması muhtemel yerlerin yüzey kaplamasının sürtünme katsayısı yüksek malzeme ile döşenmesi,

4.3 ulaşılabilir güzergâh

4.3.5 Yüzey dokusu

Zemin döşemesinin yüzey özellikleri iç mekânlar kadar dış mekânlar için de önem taşımaktadır. Ulaşılabilir güzergâhların yüzeyi, tekerlekli sandalye kullanan veya güçlükle yürüyen kişiler için güvenli ve kullanılabilir nitelikte olmalıdır. Ulaşılabilir güzergâhlar boyunca zemin ve döşeme yüzeyleri sert, sabit, sağlam, dayanıklı ve kaymayan (ıslak/kuru) özellikte olmalıdır.

 

4.4. Binaların yakın çevresinin düzenlenmesi ile ilgili kurallar

4.4.2.2 Bahçe yaya yolları

Binalara ulaşan, çevresindeki ve binalar arasındaki yaya yolları düz, sert, sabit ve kaymayı (ıslak/kuru)

Önleyici yüzeye sahip olmalı, burada drenaj ızgarası bulunmamalıdır.

4.4.3. Rampalar

Ulaşılabilir yaya güzergâhında bulunan seviye farkları özürlülerin erişimini sağlamak için rampalarla düzenlenmelidir. Rampa yüzeylerinde sert, kaymayan (ıslak/kuru) ve mat malzemeler kullanılmalıdır. Rampa başlangıçlarında, bitişlerinde ve sahanlıklarda su birikmesini önleyecek gerekli drenaj tedbirleri alınmalıdır. Rampalarda kullanılacak hissedilebilir yüzeyler, hissedilebilir yüzeylerle ilgili standarda uygun olmalıdır.

 

 

4.4.3.2 Yaya yolu güzergâhındaki rampalar

Yaya yolu üzerindeki seviye farklarının giderilmesi için rampa yapılmalıdır. Rampalar düz, sert, sabit ve kaymayı (ıslak/kuru) önleyici yüzeye sahip olmalı, üzerinde, başlangıç ve bitişinde drenaj ızgarası bulunmamalıdır.

 

4.5. Bina ana giriş bölümlerinin düzenlenmesi ile ilgili kurallar

Bina girişinde malzeme, renk veya ışıklandırma farklılığı, kolayca fark edilebilmesi açısından yararlıdır.

Girişin rahat ve tehlikesiz olması için hava şartlarından korunmuş sahanlık düzenlenmeli ve bina girişi sert, kaymayan (ıslak/kuru) ve mat malzemeden yapılmış olmalıdır.

4.5.1 Giriş Rampaları

Rampalar düz, sert, sabit ve kaymayı önleyici (ıslak/kuru) yüzeye sahip olmalı, üzerinde, başlangıç ve

Bitişinde drenaj ızgarası bulunmamalıdır.

4.6.  Binalarda genel düzenleme kuralları

4.6.1. Yer kaplaması

Binalarda yer kaplaması sert, sabit ve kaymaz (ıslak/kuru) malzemelerden seçilmelidir. Yer kaplaması olarak seçilen malzeme tekerlekli sandalyenin hareketini zorlaştıracak derecede pürüzlü ve delikli yüzeye sahip olmamalıdır. Temizlik sırasında ıslanan kaplamanın, kullanıcıların (özellikle koltuk değneği, baston vb.) kaza geçirmesini önlemek için kaymaması gereklidir.

Bazı malzemelerin özellikleri hava koşulları (yağmur, kar vb.), ısı, nem, kullanım yoğunluğu gibi dış etkenlerden dolayı değişiklik gösterebilir. Malzeme seçimi yapılırken bu etkenler de göz önüne alınarak mekanın kullanım amacına, bulunduğu yere, eğime uygun malzemeler seçilmelidir.

4.7 Bina bölümlerinin düzenlenmesi ile ilgili kurallar

4.7.1.3.1 Basamaklar

Basamaklar sert, kaymayan ve mat malzemelerden yapılmalı, doğal veya yapay olarak aydınlandığında yansıma veya parlama ile göz almamalıdır. Basamak uçları takılmayı engellemek için çıkıntılı olmamalıdır. Her bir basamak ucunda kaymayı önleyici detay veya şeritler uygulanmalıdır. Bu şeritler merdivenin rengiyle zıtlık oluşturacak şekilde, tercihan sarı olmalıdır.

  • Döşeme

Banyo ve tuvalet giderleri kapı önünde su birikmesini önleyecek biçimde tasarlanmalıdır. Zemin ve döşeme yüzeyleri kaymayan (ıslak/kuru) özellikte olmalıdır.

TS 12576: Şehir İçi Yollar-Özürlü ve Yaşlılar İçin Sokak, Cadde, Meydan ve Yollarda Yapısal Önlemlerin Tasarım Kuralları,

5.1.5 Yaya kaldırımının yüzey kaplaması Yaya kaldırımı yüzeyi kaymaz nitelikte, kaldırım döşemeleri bitişik ve boşluksuz olmalıdır.

Kaldırım yüzey kaplaması; uygulanacak yüzey, iklim koşulları, kaldırımın kullanım yoğunluğu ve şekline göre en uygun malzemeden seçilmelidir.

5.2.3 Rampalarda yüzey kaplaması

Gerek kaldırım kenarlarında gerekse kaldırım güzergâhları boyunca yapılacak olan rampaların yüzeyleri sert, sabit, kaymaz ve çok az pürüzlü malzeme ile kaplanmalıdır.

5.3.2 Merdivenlerde yüzey kaplaması

Basamaklar sert, kaymaz ve mat malzemelerden yapılmalı, doğal veya yapay olarak aydınlandığında

Yansıma veya parlama ile göz almamalıdır. Basamak uçları takılmayı engellemek için çıkıntılı olmamalıdır.

5.8 Duraklar

Durak zemininde kullanılan kaplama malzemeleri düz, sabit, kaymaz ve dayanıklı olmalıdır.

5.8.2 Raylı taşıma durakları

Raylı taşıma duraklarında özürlülerin araçlara engelsiz ve başkalarına ihtiyaç duymadan inip binebilmeleri için vagon kapısı ile platform aynı seviyede bulunmalı veya otomatik rampalı girişler olmalıdır. Ayrıca, platformdaki vagon giriş/çıkış satıhlarında kaymaz döşeme kaplamaları kullanılmalıdır.

5.4.1.3 Hemzemin yaya geçitlerinde yüzey kaplamaları

Yaya geçitlerine kullanılan kaplama malzemeleri kaymayı önleyici, her türlü fiziksel koşullara karşı dayanıklı malzemeden olmalıdır.

 

5.4.2 Yaya alt ve üst geçitleri

Yaya geçitlerinde (merdiven basamakları dahil) kaymayı önleyici ve her türlü fiziksel koşula dayanıklı yüzey malzemesi kullanılmalıdır.

TS IS 23599: Görme Özürlü veya Az Görenler İçin Yardımcı Ürünler – Hissedilebilir Yürüme Yüzeyi İşaretleri

3.            Genel hükümler

3.1.        Genel prensipler

  1. a) Bütün HYYİ’ler;
  • Kaymaz olmalı,

4.4.        Malzeme bilgisi

HYYİ’ler dayanıklı malzemelerden üretilmeli, kaymaz olmalıdır.

MEVZUATTA KAYGAN ZEMİN

5378 sayılı Engelliler Kanunu erişilebilirlik standartlarına uygun olmayan yapılı çevre uygulamalarına idari para cezası verilmesini emrediyor. Kanunun geçici 2 ve 3 maddeleri kamu kurum ve kuruluşlarına ait mevcut resmî yapılar ile gerçek ve tüzel kişiler tarafından yapılmış ve umuma açık hizmet veren her türlü yapıların 7 Temmuz 2013 tarihine kadar engellilerin erişebilirliğine uygun duruma getirilmesini emrediyor. Umuma açık hizmet veren her türlü yapılar ve açık alanların gerçek ve özel hukuk tüzel kişilerine standartlara uygun erişilebilir olmayan uygulamaya yönelik her bir tespit için 1.000 TL’den 50.000 TL’ye kadar idari para cezası uygulanır. Belediyeler ve kamu kurum ve kuruluşlarına standartlara uygun erişilebilir olmayan uygulamaya yönelik her bir tespit için 5.000 TL’den 500.000 TL’ye kadar idari para cezası kesilecektir.

İdari para cezalarına yönelik Aile ve Sosyal Politikalar Bakanlığından Erişilebilirlik İzleme ve Denetleme Yönetmeliği 20 Temmuz 2013 tarihli  28713 sayılı Resmi Gazete’de yayınlanarak yürürlüğe girmiştir. Yönetmelik kapsamında her ile vali başkanlığında Erişilebilirlik İzleme ve Denetleme Komisyonları kurulmuştur. Bu komisyonların 7 Temmuz 2015 tarihine kadar ek süre verme veya idari para cezası kesme yetkisi bulunmaktadır. İzleme ve denetleme çalışmaları engellilerin yoğun kullandıkları alanlardan başlayarak yapılacak olup şikayet durumları öncelikli olarak değerlendirmeye alınacaktır.

Aynı zamanda bireylerin erişilebilirlik standartlarına uygun olmayan uygulamalar için mahkemeye verme hakkı da vardır.

Zemin döşemesinin ıslak yada kuru durumda kaygan olması erişilebilirlik standartlarına aykırı olduğu için en kısa sürede bu döşemelerin kaydırmaz hale getirilmesi zorunludur. Aksi halde cezai müeyyideye uygulanabilir.

 

2005 yılında yürürlüğe giren 5378 Sayılı Kanunun Geçici 3 ncü maddesinde idari para cezasını yer almaktadır.

3194 Sayılı İmar Kanunu ve ilgili mevzuat kapsamında erişilebilirlik hükümlerine aykırı yapılan uygulamalara ilişkin 1997 yılından bu tarafa dava açılabilmesi mümkündür.

Erişilebilirlik (Ulaşılabilirlik)Nedir?

Erişilebilirlik; “yaşamın tüm alanlarındaki hak ve hizmetlere ulaşabilmek ve bunlardan yararlanabilmek” anlamına gelmektedir.

Yaşamda herkes eğitim görme, çalışma, sağlık olanaklarından faydalanma, sportif faaliyetlere katılma ve eğlenme konularında aynı hakka sahiptir. Toplanan vergiler yoluyla oluşturulan yapılar, yollar, ulaşım araçları ve kentsel donatıların sadece sağlıklı insanların ihtiyacına göre düzenlenmesi adil ve çağdaş bir yaklaşım olmayıp, söz konusu tesislerden engelli engelsiz herkesin yararlanabilmesi sağlanmalıdır.

Engellilerin erişebilirliğinden hareketle yapılacak fiziksel çevre düzenlemeleri yalnızca engellilerin değil, aynı zamanda geçici olarak engeli olanlar, yaşlılar, hamileler, bebek arabalılar, çocuklar gibi hareket kısıtlılığına sahip bireyler olarak tanımlanan kişilerin de erişilebilirliğine ve toplumsal hayata katılımlarına hizmet edecektir.

Engelli bireylerin hizmete ulaşmalarındaki sorunların çözümünde yapılması gereken, engellilerin hareket edebilirliklerinin artırılması ve fiziki çevre şartlarının engellilere uygun hale getirilmesidir.

Kanunlar Erişilebilirlik ile İlgili Ne Diyor?

Anayasa                             

Türkiye Cumhuriyeti Anayasasının 10 uncu maddesinde “Çocuklar, yaşlılar, engelliler, harp ve vazife şehitlerinin dul ve yetimleri ile malûl ve gaziler için alınacak tedbirler eşitlik ilkesine aykırı sayılmaz.” hükmü ile engelliler lehine alınacak tedbirlerin eşitlik ilkesine aykırı olmayacağı anayasal güvence altına alınmıştır.

 

 

Birleşmiş Milletler Engelli Hakları Sözleşmesi                

Birleşmiş Milletler Engellilerin Haklarına İlişkin Sözleşme Bakanlar Kurulu’nun 27.5.2009 tarih ve 2009/15137 sayılı kararıyla da onaylanmış ve Türkiye’deki hukuki sistemin bir parçası haline gelmiştir.

“Erişilebilirlik (ulaşılabilirlik)” başlıklı 9 uncu maddede; Taraf Devletlerce engellilerin bağımsız yaşayabilmelerini ve yaşamın tüm alanlarına etkin katılımını sağlamak ve diğer bireylerle eşit koşullarda fiziki çevreye, ulaşıma, bilgi ve iletişim teknolojileri ve sistemleri dahil olacak şekilde bilgi ve iletişim olanaklarına, hem kırsal hem de kentsel alanlarda halka açık diğer tesislere ve hizmetlere erişimini sağlamak için uygun tedbirlerin alınmasını hüküm altına almakta ve bu tedbirlerin hangi alanlarda nasıl alınması gerektiğini açıklamaktadır.

5378 sayılı Engelliler ve Bazı Kanun ve Kanun Hükmünde Kararnamelerde Değişiklik Yapılması Hakkında Kanun (2005)

Geçici Madde 2-Kamu kurum ve kuruluşlarına ait mevcut resmî yapılar, mevcut tüm yol, kaldırım, yaya geçidi, açık ve yeşil alanlar, spor alanları ve benzeri sosyal ve kültürel alt yapı alanları ile gerçek ve tüzel kişiler tarafından yapılmış ve umuma açık hizmet veren her türlü yapılar bu Kanunun yürürlüğe girdiği tarihten itibaren sekiz yıl içinde engellilerin erişebilirliğine uygun duruma getirilir.

Geçici Madde 3- Büyükşehir belediyeleri ve belediyeler, şehir içinde kendilerince sunulan ya da denetimlerinde olan toplu taşıma hizmetlerinin engellilerin erişilebilirliğine uygun olması içingereken tedbirleri alır. Mevcut özel ve kamu toplu taşıma araçları, bu Kanunun yürürlüğe girdiği tarihten itibaren  sekiz yıl   içinde engelliler için erişilebilir duruma getirilir.

Bu Kanunun geçici 2 nci maddesi ile bu maddenin birinci fıkrasında belirtilen erişilebilirlik standartlarının uygulanmasının izlenmesi ve denetimiher ilde Aile ve Sosyal Politikalar, İçişleri, Çevre ve Şehircilik, Ulaştırma, Denizcilik ve Haberleşme Bakanlıkları ile engelliler ile ilgili konfederasyonların temsilcilerinden oluşan komisyon tarafından yapılır. İhtiyaç halinde birden fazla komisyon kurulabilir. Denetim sonucunda ilgili belediye ve kamu kurum ve kuruluşları ile umuma açık hizmet veren her türlü yapıların ve açık alanların malikleri ile toplu taşıma araçlarının sahiplerine eksikleri tamamlaması için birinci fıkrada belirtilen sürenin bitiminden itibaren iki yılı geçmemek üzere ek süre verilebilir.

Sürenin bitiminden itibaren öngörülen yükümlülüklerini yerine getirmediği denetim komisyonlarınca tespit edilen umuma açık hizmet veren her türlü yapılar ve açık alanlar ile toplu taşıma araçlarının sahibi olan gerçek ve özel hukuk tüzel kişilerine Aile ve Sosyal Politikalar Bakanlığı tarafından her bir tespit için bin Türk Lirasından beş bin Türk Lirasına kadar idari para cezası uygulanır. Bu şekilde bir yıl içinde uygulanacak idari para cezasının tutarı elli bin lirayı geçemez.

Sürenin bitiminden itibaren öngörülen yükümlülüklerini yerine getirmediği denetim komisyonlarınca tespit edilen büyükşehir belediyeleri, belediyeler ve diğer kamu kurum ve kuruluşlarına Aile ve Sosyal Politikalar Bakanlığı tarafından her bir tespit için beş bin Türk Lirasından yirmi beş bin Türk Lirasına kadar idari para cezası uygulanır. Bu şekilde bir yıl içinde uygulanacak idari para cezasının tutarı beş yüz bin lirayı geçemez. Bu maddeye göre verilen idari para cezaları tebliğinden itibaren bir ay içerisinde ödenir. Genel bütçeye gelir kaydedilen idari para cezası tutarları dikkate alınarak erişilebilirlik konusundaki projelerde kullanılmak üzere Aile ve Sosyal Politikalar Bakanlığı bütçesinde ödenek öngörülür.

Bu maddenin uygulanmasına ilişkin usul ve esaslar; İçişleri, Maliye, Çevre ve Şehircilik, Ulaştırma, Denizcilik ve Haberleşme Bakanlıklarının ve engelliler ile ilgili konfederasyonların görüşleri alınmak sureti ile Aile ve Sosyal Politikalar Bakanlığınca bir yıl içerisinde çıkarılacak yönetmelikle belirlenir.

İdari para cezalarına yönelik Aile ve Sosyal Politikalar Bakanlığından Erişilebilirlik İzleme ve Denetleme Yönetmeliği 20 Temmuz 2013tarihli  28713 sayılı Resmi Gazete’de yayınlanarak yürürlüğe girmiştir. Yönetmelik kapsamında her ile vali başkanlığında Erişilebilirlik İzleme ve Denetleme Komisyonları kurulmuştur. Bu komisyonların 7 Temmuz 2015 tarihine kadar ek süre verme veya idari para cezası kesme yetkisi bulunmaktadır. İzleme ve denetleme çalışmaları engellilerin yoğun kullandıkları alanlardan başlayarak yapılacak olup şikâyet durumları öncelikli olarak değerlendirmeye alınacaktır.

3194 sayılı İmar Kanunu

Ek Madde1; “Fiziksel çevrenin engelliler için ulaşılabilir ve Yaşanabilir kılınması için, imar planları ile kentsel, sosyal, teknik altyapı alanlarında ve yapılarda Türk Standartları Enstitüsü’nün ilgili standartlarına uyulması zorunludur.

       Planlı Alanlar Tip İmar Yönetmeliği

Yönetmelik ile yapılarda, açık alanlarda (yol, otopark, park, yaya bölgesi, meydan ve kaldırımlarda), bunlar üzerindeki ulaşım ve haberleşme noktalarında ve peyzaj elemanlarında engellilerin ulaşabilirliğinin sağlanması için TSE standartlarına uygun düzenleme yapılması koşulu getirilmiştir

Plansız Alanlar İmar Yönetmeliği

Bu Yönetmelikte de ulaşılabilirliğin sağlanması için TSE standartlarına uyulması yükümlülüğü getirilerek bazı ölçülerde ve ticari kullanımlara ilişkin maddelerde düzenlemeler yapılmıştır.

 

Plan Yapımına Ait Esaslara Dair Yönetmelik

“Planlarda engellilerin kentsel kullanımlar, sosyal ve teknik altyapı alanlarında ulaşabilirliğini sağlayıcı tedbirlerin alınması amacıyla engellilere yönelik her türlü mevzuat ve TSE standartları dikkate alınır” hükmü yer almaktadır.

       Gecekondu Kanunu Uygulama Yönetmeliği

Engellilerin ulaşabilirliğinin sağlanması için TSE standartlarına uyulması zorunluluğu getirilmiş, binaların çeşitli bölümlerindeki ölçülendirmelerde ve özelliklerde düzenlemeler yapılmıştır.

Otopark Yönetmeliği

Otoparkların yapımında TSE standartlarına uyulması, umumi bina, bölge otoparkları ve genel otoparklarda,1’den az olmamak şartıyla park yerlerinin %5’inin engelli işareti koyularak engellilere ayrılması şartları getirilmiştir.

Sığınaklarla İlgili Ek Yönetmelik

Sığınakların yapımında TSE standartlarına uyulması hükmü getirilmiştir.

2006/18 sayılı Başbakanlık Genelgesi

5378 sayılı Kanunun geçici 2 nci maddesinde, belirtilen uygulamaların gerçekleştirilmesi için tanınan 8 yıllık sürenin 07.07.2005 tarihinde başladığını hatırlatarak bu konudaki en büyük görevin yerel yönetimlere düştüğü belirtilmektedir. Belediyeler düzenlemelerin Türk Standartları Enstitüsünün ilgili standartlarına uygun olmasına dikkat edecekler, satın alacakları, kiralayacakları veya denetimlerinde bulunan toplu taşıma araçlarının engellilerin kullanımına uygun olmasını sağlayacaklardır.

 

 

Başbakanlık Talimatı(12.08.2008 tarihli)

Yapılı çevredeki uygulamaların standartlara uygun olmadığına değinilerek yeni yapılaşma alanlarında veya yeniden düzenleme yapılan alanlarda kamu binalarının veya kamunun kullanımına tahsis edilmiş bulunan diğer yapılarda, mevzuata uygun şekilde düzenlemelerin yapılması için gereken önlemlerin alınması zorunluluğu talim atlandırılmıştır.

 

 

Yerel  Yönetimler Mevzuatı     

5393 sayılı Belediye Kanunu

14üncü madde; “Belediye hizmetleri, vatandaşlara en yakın yerlerde ve en uygun yöntemlerle sunulur. Hizmet sunumunda engelli, yaşlı, düşkün ve dar gelirlilerin durumuna uygun yöntemler uygulanır. ”hükmü belediyenin görev ve sorumlulukları arasında yer almaktadır.

5216 sayılı Büyükşehir Belediyesi Kanunu

Büyükşehir, ilçe ve ilk kademe belediyelerinin görev ve sorumluluklarının ele alındığı 7nci maddesinde; “yaşlılar, engelliler, kadınlar, gençler ve çocuklara yönelik sosyal ve kültürel hizmetler sunmak” hükmü yer almaktadır.

 

5302 sayılı İl Özel İdaresi Kanunu

Kanunun 6ncı maddesinde; “İl özel idaresi hizmetleri, vatandaşlara en yakın yerlerde ve en uygun yöntemlerle sunulur. Hizmet sunumunda engelli, yaşlı, düşkün ve dar gelirlilerin durumuna uygun yöntemler uygulanır.”hükmü bulunmaktadır.

 

Kamu Hizmetlerinin Sunumunda Uyulacak Usul ve Esaslara İlişkin Yönetmelik

Engellilerle İlgili Tedbirler başlıklı 7nci maddede; “İdare, sunduğu kamu hizmetlerinin engelliler tarafından kolayca erişilebilir olması için gerekli tedbirleri alır.” hükmü bulunmaktadır.

 

İçişleri Bakanlığı, 10.09.2008 tarihli Genelge

Engelliler ile ilgili her tür düzenlemenin standartlara uygun olarak gecikmeksizin gerçekleştirilmesini eylem planları çerçevesinde yapılan düzenlemeler hakkında her yıl ocak ayı sonuna kadar bilgi verilmesi istenmiştir.

 

Kültür ve Turizm Bakanlığı Temmuz 2012 Genelge

İlgili yasa gereğince 2013 yılı Temmuz ayına kadar kamu kurum ve kuruluşlarına ait yapılarda mevcut tüm yollar, yeşil alanlar ve benzeri sosyal tesislerin engellilerin ulaşımına uygun hale getirilmesi gerektiği hatırlatıldı.

 

Sağlık Bakanlığı Engelli Kişilere Yönelik Sağlık Hizmetlerinin Sunumuna İlişkin 2010/79 sayılı Genelge

Engellilere yönelik sağlık hizmetlerinin verildiği sağlık kuruluşlarının iç ve dış mekânlarının mimari ve çevresel düzenlemelerine ilişkin olarak; düzenlemelerin TSE Standartlarına uygun olarak yapılması, sağlık kuruluşlarında engellilerin kullandıkları araçların rahat hareket edebilmesini sağlayacak iç ve dış mimari düzenlemeler yapılması ifade edilmiştir.

İlgili TSE Standartlar

TS 9111:Engelliler ve Hareket Kısıtlılığı Bulunan Kişiler İçin Binalarda Ulaşılabilirlik Gerekleri,

TS 12576:Şehir İçi Yollar-Engelli ve Yaşlılar İçin Sokak, Cadde, Meydan ve Yollarda Yapısal Önlemlerin Tasarım Kuralları,

TS 12460:Şehir İçi Yollar-Raylı Taşıma Sistemleri Bölüm 5: Engelli ve Yaşlılar İçin Tesislerde Tasarım Kuralları,

TS IS 23599:Görme Engelli veya Az Görenler İçin Yardımcı Ürünler – Hissedilebilir Yürüme Yüzeyi İşaretleri,

TS 13536:TS ISO 23599’un Uygulamasına Yönelik Tamamlayıcı Standard

TSE Standartlarında Zemin Döşemesinin Islak yada Kuru Kaymamasına İlişkin Hususlar

 

TS 9111: Engelliler ve Hareket Kısıtlılığı Bulunan Kişiler İçin Binalarda Ulaşılabilirlik Gerekleri Standardında Islak Yada Kuru Kaymazlık Konusu

4.2. Temel ulaşılabilirlik konuları: Kaymayı önleyici (ıslak/kuru),sürtünme katsayısı yüksek malzeme ile döşenmiş yürüyüş yüzeyleri; Islanması muhtemel yerlerin yüzey kaplamasının sürtünme katsayısı yüksek malzeme ile döşenmesi gereklidir.

 

 

 

 

4.3.5 Yüzey dokusu,

4.4.2.2 Bahçe yaya yolları,

4.4.3. Rampalar,

4.4.3.2 Yaya yolu güzergâhındaki rampalar,

4.5. Bina ana giriş bölümlerinin düzenlenmesi ile ilgili kurallar,

4.5.1 Giriş Rampaları,

4.6.1. Yer kaplaması

4.7.1.3.1 Basamaklar, Döşeme

Maddelerinde zemin döşemesinin ıslak ve kuru olarak kaymayan özellikte olması belirtilmektedir.

TS 12576: Şehir İçi Yollar-Engelli ve Yaşlılar İçin Sokak, Cadde, Meydan ve Yollarda Yapısal Önlemlerin Tasarım Kuralları,

5.1.5Yaya kaldırımının,

5.2.3 Rampalarda yüzey kaplaması,

5.3.2 Merdivenlerde yüzey kaplaması

5.8 Duraklar,

5.8.2 Raylı taşıma durakları,

5.4.1.3 Hemzemin yaya geçitlerinde yüzey kaplamaları,

5.4.2 Yaya alt ve üst geçitleri

Maddelerinde zemin döşemesinin ıslak ve kuru olarak kaymayan özellikte olması belirtilmektedir.

TS ISO 23599: Görme Engelli veya Az Görenler İçin Yardımcı Ürünler – Hissedilebilir Yürüme Yüzeyi İşaretleri (HYYİ)

3.1. Genel prensipler: Bütün Hissedilebilir Yürüme Yüzeyi İşaretleri kaymaz olmalı,

4.4.  BMalzeme bilgisi:  HYYİ’ler dayanıklı malzemelerden üretilmeli, kaymaz olmalıdır.